Φυσικό Περιβάλλον

Ιδιαίτερης σημασίας για την οικολογία της περιοχής αποτελεί η παρουσία του Ταϋγέτου, «του αρσενικού βουνού» σύμφωνα με τον Βρεττάκο, με την υψηλότερη κορυφή της Πελοποννήσου, τον Προφήτη Ηλία (υψόμετρο 2.407). Η κορυφογραμμή του Ταϋγέτου ξεκινά από τη Λαγκάδα το διάσελο με το βόρειο Ταΰγετο και φτάνει μέχρι το Οίτυλο το διάσελο με το Σαγγιά και έχει κατεύθυνση Βορρά προς Νότο. Οι μεγάλες κλίσεις έχουν σαν αποτέλεσμα τη γρήγορη απορροή των ομβρίων και την έντονη διάβρωση που δημιούργησε και τις μεγάλες χαράδρες του Ριντόμου και του Βυρού. Ο Ταΰγετος παρουσιάζει και εξαιρετικό χλωριδικό ενδιαφέρον, αφού συνολικά περιλαμβάνει 32 φυτά  – αποκλειστικά ενδημικά – του βουνού και πάνω από 100 ενδημικά φυτά, ενώ πλούσια είναι και η ποικιλία μανιταριών. Επίσης, λόγω της γεωγραφικής του θέσης που βρίσκεται πάνω στο μεταναστευτικό δρόμο των πουλιών, ο Ταΰγετος ανήκει στις σημαντικές περιοχές για τα πουλιά στην Ελλάδα.
Στην ορεινή ζώνη (1.000-1.800m) όπου τα καλοκαίρια είναι δροσερότερα και βρέχει περισσότερο, συναντιόνται δάση κωνοφόρων και λιβάδια στις ξηρότερες και πιο άγονες εκτάσεις. Κυρίαρχο είναι το κεφαλονίτικο έλατο, είδος ενδημικό της κεντρικής και νότιας Ελλάδας), ενώ διαδεδομένη είναι και η παρουσία της μαύρης πεύκης, ιδιαίτερα στις περιοχές με φλύσχη, όπως το δάσος της Βασιλικής.

Δάσος Βασιλικής, Εξωχώρι

dasos-vasilikis_smΤο Δάσος της Βασιλικής καλύπτει περίπου 11.000 στρέμματα δασικής έκτασης, κυρίως ελάτης και πεύκης και εκτείνεται στο νότιο τμήμα της οροσειράς του Ταϋγέτου.

Από τη θέση Άγιος Δημήτριος μπορούμε να πάρουμε το διεθνές μονοπάτι Ε4 και κατηφορίζοντας συνέχεια να μπούμε στην κοίτη της χαράδρας του Βυρού στη Σκιά του Προφήτη Ηλία και του Χαλασμένου βουνού με κατεύθυνση την Καρδαμύλη. Βαδίζουμε στα ίχνη της αρχαίας Βασιλικής Οδού των βασιλέων της Λακεδαίμωνος που είχαν πρόσβαση στις δυτικές ακτές του Ταινάρου. Περνάμε τις τοποθεσίες Διλάγκαδο και Τροσκονά και μετά από πορεία 5 – 6 ωρών ανηφορίζουμε στην αριστερή πλαγιά της χαράδρας για το Εξωχώρι (υψόμετρο 420μ.), το οποίο απέχει 10χλμ. οδικώς από την Καρδαμύλη. Για το Δάσος της Βασιλικής πρόσβαση υπάρχει από το Εξωχώρι με δασικό δρόμο 21χλμ.

 ΦΑΡΑΓΓΙΑ

Φαράγγι του Βυρού

faragi-virou_smΤο φαράγγι του Βυρού, με μήκος περίπου 20χλμ.,  είναι ένα από τα μεγαλύτερα και εντυπωσιακότερα φαράγγια της Ελλάδας. Η είσοδός του αρχίζει από τα Τσέρια, λίγο έξω από την Καρδαμύλη και προχωράει βαθιά στην καρδιά του Ταϋγέτου, κάτω από την κορυφή της Μαυροβούνας.

Μπορείτε να το περπατήσετε ως τις πηγές του Βυρού ποταμού, με απόσταση ­ 2 ώρες και 30′. Το περπάτημα σε ολόκληρο το μήκος του είναι πολύ δύσκολο, γιατί τα μονοπάτια χάνονται μέσα στη πυκνή βλάστηση.

Κοντά στις πηγές του Βυρού σώζονται αρκετοί παλαιοί αλευρόμυλοι, τους οποίους μπορείτε να επισκεφτείτε. Οι διάφορες σηματοδοτημένες διαδρομές, οι οποίες περνούν όλες από γραφικά χωριά με βυζαντινά εκκλησάκια και υπέροχα πέτρινα κτίσματα, σας παρέχουν τη δυνατότητα για μια ευχάριστη διαδρομή.

Το φαράγγι του Βυρού μπορεί κανείς να το πλnσιάσει με μεγαλύτερη ευκολία από τα χωριά Τσέρια, Κάλυβες και Εξωχώρι.

 

Φαράγγι της Νούπαντης
Το φαράγγι της Νούπαντης αρχίζει να σχηματίζεται από το Μοναστήρι της Βαϊδενίτσας (3χιλιόμετρα μετά την Σαϊδόνα και στον δρόμο προς Εξωχώριο) και καταλήγει μετά από 8 περίπου χιλιόμετρα στην κρυστάλλινη παραλία του Φονέα, μεταξύ Στούπας και Καρδαμύλης.
Το φαράγγι αποτελεί τη φυσική έξοδο απορροής των ομβρίων υδάτων μιας μεγάλης ορεινής λεκάνης του Δυτικού Ταϋγέτου που ορίζεται από τις κορυφές Σωτήρας (1.377μ.), Μάραθος ή Ταξιάρχης (1.690μ.), Μαυροβούνα (1.909μ.), Αγιοκήρυκος (1.470μ.), Κάστρο ή Προβορά (1.298μ.), καθώς και από άλλες χαμηλότερες.
Το φαράγγι είναι γεμάτο με σπήλαια, πολλά εκ των οποίων είναι απροσπέλαστα, αφού βρίσκονται ψηλά στους κάθετους κόκκινους βράχους.
Ο χρόνος που απαιτείται για να διασχίσει κάποιος τη χαράδρα από το Μοναστήρι της Βαϊδενίτσας μέχρι την παραλία του Φονέα είναι από 5 ώρες και 30 λεπτά έως 6 ώρες και 30 λεπτά. Όμως, είναι δυνατό μέσω του συντηρημένου λιθόστρωτου μονοπατιού που αρχίζει έξω από την Σαϊδόνα και σε 30 λεπτά, να φτάσει κάποιος στο μέσον του μήκους της χαράδρας και από εκεί να συνεχίσει προς τα κάτω και σε 3,30 έως 4 ώρες να βρεθεί στην παραλία του Φονέα.

Φαράγγι του Ριντόμου

faragi-rintomou_smO Παυσανίας το ονομάζει «Χοίρειο Νάπη», δηλαδή «κοιλάδα χοίρων». Αρχίζει από τις κορυφογραμμές του Ταϋγέτου (από το λούκι της Νεραϊδοβούνας (2031μ.), διασχίζει την Αβία κοντά στα χωριά Πηγάδια, Κέντρο (Γαϊτσές), Δολούς και καταλήγει στην ακτή της Σάντοβας στο Μεσσηνιακό κόλπο, δίπλα από τις Κιτριές.

Το φαράγγι του Ριντόμου αποτελεί ένα πλούσιο σε γεωμορφολογικά στοιχεία σχηματισμό. Σε όλο του το μήκος παρατηρούμε πληθώρα γεωλογικών φαινομένων, όπως οι σχεδόν κατακόρυφες πλαγιές του, οι έντονες πτυχώσεις του πετρώματος και τα ρήγματα.

Τα εξαιρετικά καλντερίμια στα Πηγάδια και στα Αλτομιρά αποτελούν φυσική δίοδο προς το φαράγγι, ενώ η πρόσβαση γίνεται και από τις Γαϊτσές ή από τη Κοσκάρακα (Κοσκάργα), με το υπέροχο γεφύρι στη παλαιά οδό Καλαμάτας – Κάμπου.

 

 

Φαράγγι της Στέπενης
Ξεκινά από το Καρυοβούνι και τη Μηλέα και καταλήγει στην παραλία του Πανταζή στον Άγιο Νικόλαο.

 ΣΠΗΛΑΙΑ

Ενάλιο σπήλαιο «Καταφύγιο του Βατσινίδη», Προάστιο
Στη περιοχή του Προαστίου, μετά τη Καρδαμύλη, βρίσκεται το εξαιρετικής φυσικής ομορφιάς ενάλιο σπήλαιο «Καταφύγιο του Βατσινίδη» ή «Βοτσινίδη». Είναι στο χαμηλότερο σημείο μιας δολίνης (βύθισμα), στη τοποθεσία Λάζος και 25μ. δεξιότερα του δρόμου, με δύο εισόδους προστατευμένες από λιθότοιχους, για την προστασία των γύρω κατοίκων που κατέφευγαν σε αυτό.
Έχει δυο κύριους τεράστιους θαλάμους με μεγάλες λίμνες από θαλασσινά νερά, που συνδέονται μεταξύ τους με διάδρομο και άλλες μικρότερες αίθουσας με λιμνούλες.
Στις λίμνες παρατηρήθηκαν επιπεδωμένες επιφάνειες σαν αποβάθρες και τοίχοι από ξερολιθιά, σκεπασμένες από σταλακτιτικό διάκοσμο που μαρτυρούν την παλαιότατη εγκατάσταση ανθρώπων. Λεπτομερής εξερεύνηση έγινε από το κ. Ι. Ιωάννου και η έκτασή του καλύπτει 2.400μ2 από τα οποία τα 1.100 τ.μ. καλύπτονται από θαλασσινά νερά.
Ο «Πρώτος Θάλαμος» έχει διαστάσεις 31Χ66, καλύπτεται από λίμνη (16Χ52), ενώ ένας φεγγίτης στο αριστερό άκρο της οροφής επιτρέπει την είσοδο των ακτίνων του ήλιου, οι οποίες αντανακλούν στα νερά και μετατρέπουν το περιβάλλον σε ξωτικό παλάτι.
Ακολουθεί λιμναίος διάδρομος και ανηφορικό έδαφος που μας μεταφέρει στο «Δεύτερο Θάλαμο» διαστάσεων 36Χ55 που τον καλύπτουν δυο λίμνες και εντυπωσιακός σταλακτιτικός διάκοσμος, που καθρεφτίζεται στα ακύμαντα νερά των λιμνών. Τα σταλαγμιτικά συγκροτήματα που αναπτύχθηκαν πάνω σε ογκόλιθους πλαισιώνουν το παραμυθένιο τοπίο.

Σπήλαιο «Καταφύγιο», Άγιος Νικόλαος
Στην περιοχή του Αγίου Νικολάου, στο δρόμο προς Τραχήλα βρίσκεται το ανεκμετάλλευτο σπήλαιο Καταφύγιο, εξαιρετικής φυσικής ομορφιάς. Σύμφωνα με τους ειδικούς, το σπήλαιο αυτό είναι ένα από τα μεγαλύτερα της Ελλάδας, με διαδρόμους μήκους 700 μέτρων και συνολική έκταση 2700 τετραγωνικών.
Παλαιότερα, ένας υπόγειος ποταμός διέσχιζε το σπήλαιο, διανοίγοντας διάφορα κανάλια. Η σημερινή μεγαλοπρεπής είσοδος του σπηλαίου αποτελούσε την έξοδο του ποταμού. Ο εσωτερικός διάκοσμος του σπηλαίου είναι θεαματικός, καθώς αποτελείται από εντυπωσιακούς σταλακτίτες.

Σπήλαιο «Καταφύγιο», Τραχήλα
Στην περιοχή της Τραχήλας, βρίσκεται άλλο ένα σπήλαιο της Μάνης, το «τριώροφο» της Τραχήλας. Μετά το χωριό ο δρόμος οδηγεί σε αδιέξοδο και εκεί αφήνουμε το αυτοκίνητο. Στο σπήλαιο φτάνουμε μετά από πορεία 1 ώρας, περίπου, διασχίζοντας δύσκολο μονοπάτι κατά μήκος της ακτογραμμής.
Η εντυπωσιακή είσοδός του είναι προφυλαγμένη από τοίχο με μικρό άνοιγμα που φωτίζει το χώρο, όπου οι κάτοικοι είχαν εγκαταστήσει φούρνο. Η χρήση δείχνει ότι είχε χρησιμοποιηθεί ως καταφύγιο από τους κατοίκους της περιοχής, την εποχή των εχθρικών επιδρομών.
Είναι επίπεδο σπήλαιο και οι αίθουσές του έχουν μεγαλόπρεπο διάκοσμο με τεράστιες κολόνες, σταλακτίτες και σταλαγμίτες. Έχει πλούσια σπηλαιολογική πανίδα (χειρόπτερα, δολιχόποδα) και ίχνη παλιότερης και μεσαιωνικής κατοίκησης
Υπάρχουν κατά τόπους συλλογές νερού, ενώ έχουν βρεθεί και αντικείμενα νεώτερων χρόνων. Στον τελευταίο όροφο φωλιάζουν εκατοντάδες νυκτερίδες, οι οποίες εισέρχονται από δεύτερο εξωτερικό άνοιγμα που βρίσκεται ψηλότερα από την είσοδο του σπηλαίου.

Σπήλαιο Λυκούργου, Δολοί

spilaio-likourgo_smΒρίσκεται στην περιοχή των Δολών, πάνω από το εκκλησάκι του Αγίου Νικολάου. Το όνομά του δόθηκε προς τιμήν του Λυκούργου Γαϊτανάρου, ιδιοκτήτη του κτήματος στο οποίο υπάρχει το σπήλαιο. Σε μικρή απόσταση από το δρόμο βρίσκεται η κάθετη είσοδος του σπηλαίου, κάτι που απαιτεί χρήση σχοινιών και κατά συνέπεια εξειδικευμένες σπηλαιολογικές γνώσεις και κατάλληλο εξοπλισμό. Οι διάδρομοί του υπερβαίνουν τα 300μ., ενώ η έκταση που καλύπτει είναι 1000μ2.

Το σπήλαιο διανοίγεται σε τρεις ορόφους-επίπεδα, στολισμένους με πολύχρωμα εντυπωσιακά λιθωματικά συγκροτήματα και λεπτότατα στολίδια ανώμαλης ανάπτυξης. Από τις οροφές κρέμονται σταλακτίτες, ενώ η σταγονοροή τους έχει δημιουργήσει δάσος από συμπλέγματα και κολόνες. Εκπληκτικός είναι και ο μικροδιάκοσμος του σπηλαίου με τους περίφημους «ελικτίτες» – διαφανείς σταλακτίτες μινιατούρες- που αψηφούν τους νόμους της βαρύτητας και ελίσσονται προς όλες τις κατευθύνσεις.

Πηγές: www.magicmessinia.gr, http://www.sotirianika.tk/, www.mani.org.gr