Χώροι Πολιτισμού – Ιστορικά Μνημεία

Οι Τάφοι των Διόσκουρων, Καρδαμύλη

tafoi-dioscouron_smΟι τάφοι των Διόσκουρων, του Κάστορα και του Πολυδεύκη, των μυθικών παιδιών της Λήδας – βασίλισσας της Σπάρτης και του Δία – πατέρα των θεών, βρίσκονται –  σύμφωνα με την περιγραφή του Στράβωνα – λαξευμένοι σε έναν βράχο, στην περιοχή της Καρδαμύλης.

Οι επισκέπτες που θα θελήσουν να δουν σήμερα τους τάφους, πρέπει να ακολουθήσουν το μονοπάτι από την Παλαιά Καρδαμύλη προς την περιοχή της Αγίας Σοφίας. Μετά από διαδρομή περίπου δέκα λεπτών, θα προσεγγίσουν δύο τάφους που είναι λαξευμένοι στο βράχο.

Δεν επιτρέπεται η είσοδος στο εσωτερικό των τάφων.

Κάστρο Ζαρνάτας, Σταυροπήγιο

kastro-zarnatas_smΤο Κάστρο της Ζαρνάτας, το οποίο λέγεται και αλλιώς Κάστρο του Κουμουνδουράκη, χτίστηκε από τους Τούρκους κατά τα μέσα του 17ου αιώνα. Στο Κάστρο κατέφυγε ο καπετάνιος του Σταυροπηγίου, ο Παναγιώτης Κουμουνδουράκης, τέταρτος μπέης της Μάνης το 1803, όταν καθαιρέθηκε και εναντίον του κινήθηκαν ο νέος μπέης Αντώνιος Γρηγοράκης, οι Τούρκοι και όλοι οι άλλοι καπετάνιοι της Μάνης.

Όλος ο εξωτερικός περίβολός του έχει χτιστεί πάνω σε τείχος προϊστορικής ακροπόλεως – πιθανόν της Ενόπης. Σώζονται ίχνη πολυγωνικού τείχους από μεγάλους πελεκημένους λίθους στα σημεία προσαρμογής.

Μέσα στο κάστρο της Ζαρνάτας υπήρχε αξιόλογος μεταβυζαντινός ναός του Αγίου Νικολάου, χτισμένος, πιθανόν, στη δεύτερη ενετική κατοχή. Ο Άγιος Νικόλαος αχρηστεύθηκε και χτίστηκε από τους ντόπιους στο μέσον του κάστρου ο ναός της Ζωοδόχου Πηγής, κατά το 1776.

Κάστρο Λεύκτρου
Στην Ακρόπολη των αρχαίων Λεύκτρων σώζονται υπολείμματα του φράγκικου κάστρου που έχτισε ο Γουλιέλμος Βιλεαρδουΐνος το 1250 μ.Χ. Το κάστρο του Λεύκτρου ή Beaufort (ωραίο κάστρο) βρίσκεται σε λόφο μεταξύ της Στούπας και του Λεύκτρου, έχει αυγοειδές σχήμα με περίμετρο 300μ. και διακρινόταν τόσο για την άρτια οχύρωση, όσο και για την ωραιότητά του. Παραχωρήθηκε στους Βυζαντινούς το 1262, ως αντάλλαγμα για την απελευθέρωση του αιχμαλώτου Γουλιέλμου, που αιχμαλωτίστηκε το 1259 στη μάχη της Πελαγονίας.

Βάρδια (Παρατηρητήριο) Δημητρέων, Καρδαμύλη
Η Βάρδια Δημητρέων βρίσκεται στην Καρδαμύλη και έχει χαρακτηριστεί ως ιστορικό διατηρητέο μνημείο με ζώνη προστασίας 100μέτρα γύρω του.
Κτισμένη σε χαμηλό λόφο, είναι λιθόκτιστη πυργοειδή κατασκευή ορθογωνικής κάτοψης και μικρών διαστάσεων. Η τοιχοποιία της είναι αργολιθοδομή και μόνο οι ακμές του κτίσματος είναι από λαξευμένο πωρόλιθο.
Το κτίσμα – που αποτελούσε ένα στρατιωτικό παρατηρητήριο με αμυντικό χαρακτήρα –  χρονολογείται στον 18ο αιώνα.

Κρήνη, Κάτω Δολοί
Έχει χαρακτηριστεί ως Ιστορικό Διατηρητέο Μνημείο με περιβάλλοντα χώρο ακτίνας 50μέτρων. Χρονολογικά τοποθετείται στα τελευταία χρόνια της Τουρκοκρατίας. Η πρόσοψή της είναι διαμορφωμένη με τρία τόξα, τα οποία στηρίζονται σε παραστάδες με επίκρανα, κτισμένες με ημιλαξευτούς λίθους και ισχυρό υδραυλικό κονίαμα, ενώ η πρόσοψη του θαλάμου με το νερό είναι λαξευμένη στο βράχο. Σε μια από τις καμάρες σε τμήμα της πρόσοψης και σε ορθογώνια κόγχη, η οποία διαμορφώνεται σε ικανό ύψος, διατηρούνται ίχνη ζωγραφικού διακόσμου.

Κρήνη, με την επωνυμία «Εβραϊκό πηγάδι», Θαλάμες
Χαρακτηρισμένο Ιστορικό Διατηρητέο Μνημείο, με περιβάλλοντα χώρο 10 μέτρων. Η Κρήνη βρίσκεται στο κέντρο του χωριού. Αποτελείται από μία  – ορθογώνιας κάτοψης – κτιστή δεξαμενή νερού, με επίσης κτιστή πρόσοψη, στην οποία διαμορφώνονται δύο τόξα που στηρίζονται σε πεσσό. Εκατέρωθεν του ανατολικού τόξου έχουν εντοιχισθεί στα δυτικά δυσανάγνωστη επιγραφή και στα ανατολικά τμήμα αρχαίας στήλης. Σύμφωνα με την χρονολογία της επιγραφής, η ανέγερση της κρήνης τοποθετείται στα 1714.

Νησάκι Μερόπη

kardamili-meropi_smΠρόκειται για ένα καταπράσινο νησί, απέναντι από την παραλία της Καρδαμύλης. Το Υπουργείο Πολιτισμού έχει χαρακτηρίσει τον Ιερό Ναό Αγίου Νικολάου, που είναι ευρύτερα γνωστός ως Ιερός Ναός Κοιμήσεως Θεοτόκου και το οχυρό συγκρότημα που βρίσκονται στο νησάκι Μερόπη ως ιστορικό διατηρητέο μνημείο, με ζώνη προστασίας όλη τη νήσο.

Ο Ιερός Ναός είναι μονόκλιτος, θολοσκέπαστος, και λιθόκτιστος. Σε επαφή με την εκκλησία εκτείνεται –  δύο ορόφων – λιθόκτιστο κτίσμα μεγάλων διαστάσεων. Η εξωτερική πλευρά του κτίσματος καθώς και η εξωτερική πλευρά του Αγίου Νικολάου αποτελούν μέρος του τείχους, το οποίο προστατεύει το νησί.

Το οχυρό συγκρότημα τοποθετείται χρονολογικά στον 18ο αιώνα.

Μονοπάτι Μπίλιοβο

monopati-mpiliovo_smΤο Μονοπάτι Μπίλιοβο, κτισμένο με προσωπική εργασία των κατοίκων της περιοχής, είναι το πιο αξιόλογο και καλοδιατηρημένο παραδοσιακό καλντερίμι της Μεσσηνίας.

Η κατασκευή του ξεκίνησε το 1904, επί δημαρχίας Ηλία Κατσάκου-Μαυρομιχάλη, με σκοπό να ενώσει τα Σωτηριάνικα με το χωριό Αλτομιρά. Κατασκευαστές- εργολάβοι ήταν τα αδέρφια Νικόλαος και Στασινός Σταυριανέας ενώ δύο εκ των πελεκητών της πέτρας ήταν ο Παναγιώτης και ο Κωνσταντίνος Αφεντάκης από τα Αλτομιρά. Αποτελείται από 75 στροφές, από τις οποίες οι 30 έχουν κλίση 70%. Ο μηχανικός Παναγιώτης Αφεντάκης ανέλαβε την κατασκευή των 40 στροφών, ενώ οι άλλες 35 δημιουργήθηκαν με την προσωπική εργασία των κατοίκων της περιοχής. Ειδικά στη θέση Ρίζα έως το Κάτω Ραχούλι, ξεχωρίζει για την εξαίρετη αρχιτεκτονική του. Οι πέτρες που χρησιμοποιήθηκαν είναι όλες πελεκημένες με σφυρί και καλέμι. Η χρονολογία 1928, χαραγμένη σε μια πέτρα του μονοπατιού, μας οδηγεί στο συμπέρασμα ότι τότε ολοκληρώθηκε το έργο.

Το μονοπάτι είναι εύκολα προσβάσιμο, αφού μέχρι την αρχή του μπορεί κάποιος να πάει οδικώς. Ξεκινά στην πευκόφυτη πλαγιά πάνω από το ναό του Αγίου Νικολάου και χρειάζονται περίπου 2,5 ώρες για να το διασχίσει κάποιος.

Ανεβαίνοντας το καλντερίμι, ο επισκέπτης μπορεί να απολαύσει την ομορφιά της φύσης και την μαγευτική θέα στο Μεσσηνιακό κόλπο. Ο Ορειβατικός Σύλλογος Καλαμάτας διοργανώνει πολύ συχνά πεζοπορίες στο μονοπάτι.

Λαογραφική Συλλογή Μάνης

Η Λαογραφική Συλλογή Μάνης στεγάζεται στο κτίριο του π. Γυμνασίου Πλάτσας, το οποίο βρίσκεται πάνω στον κεντρικό δρόμο Καλαμάτας – Αρεόπολης.

Αποτελεί ένα σύγχρονο κέντρο προβολής του λαϊκού πολιτισμού της περιοχής και περιλαμβάνει πάνω από 700 αντικείμενα (οικιακής χρήσης, όπλα, ρουχισμό, εργαλεία κ.λπ.), τα οποία χρονολογούνται από τις αρχές του 19ου αιώνα έως και τα μέσα περίπου του 20ου. Τα περισσότερα αντικείμενα της συλλογής προέρχονται από δωρεές των κατοίκων της περιοχής.

Η έκθεση απευθύνεται σε Έλληνες και ξένους επισκέπτες, οι οποίοι επιθυμούν να γνωρίσουν από κοντά την παραδοσιακή ζωή των Μανιατών του προηγούμενου αιώνα. Αξίζει να σημειωθεί ότι η έκθεση είναι δίγλωσση, με το ερμηνευτικό καθώς και το οπτικοακουστικό της υλικό, να είναι μεταφρασμένο και στα αγγλικά.

Η έκθεση είναι επισκέψιμη κάθε Τρίτη, Πέμπτη και Σάββατο από τις 10.00 έως τις 13.00.

Τη μουσειολογική μελέτη και την υλοποίηση του έργου ανέλαβε και πραγματοποίησε η Ιστορικός –  Μουσειολόγος Μαρία Γ. Βενιζελέα.

 Ανοικτό Θέατρο Μάνης

Στην Έξω ή βόρεια «αποσκιερή» Μάνη, στο Ζυγό, και συγκεκριμένα στη θέση Καμπινάρι της Πλάτσας, υψώνεται ένας λόφος, που απολήγει στην κορυφή του σε ένα ομαλό πλάτωμα που φέρει το τοπωνύμιο Κάμπος. Στο πλάτωμα αυτό δεσπόζει το διατηρητέο μνημειακό συγκρότημα της τρουλαίας τρίκλιτης βασιλικής του Αγίου Νικολάου, η οποία χρονολογείται στον 10ο αι. και είναι ιστορημένη με Παλαιολόγειες τοιχογραφίες του 14ου αι.

Στη δυτική πλαγιά του λόφου, χωροθετείται το Ανοικτό Θέατρο Μάνης, χωρητικότητας 1.560 θέσεων, με πρόβλεψη 10 επιπλέον θέσεων ειδικά σχεδιασμένων για άτομα με ειδικές ανάγκες. Ο σχεδιασμός και η κατασκευή του υπαίθριου θεάτρου εντάσσεται στο πλαίσιο των προσπαθειών του Δήμου Δυτικής Μάνης για την ανάδειξη και τη δημιουργία ενός ενεργού πυρήνα πολιτισμού στην περιοχή. Σύμφωνα με τον προγραμματικό σχεδιασμό του Δήμου, το θέατρο θα αποτελέσει ένα σημαντικό σημείο αναφοράς, αλλά και το εφαλτήριο για την πολιτιστική ανάπτυξη της ευρύτερης περιοχής, αφού θα παρέχει, στους τοπικούς πολιτιστικούς φορείς που θα το διαχειρίζονται, τη δυνατότητα να οργανώνουν και να φιλοξενούν θεατρικές παραστάσεις, μουσικές εκδηλώσεις και πολιτιστικά δρώμενα υψηλών προδιαγραφών και υπερτοπικής σημασίας. Το ίδιο το θέατρο έχει ήδη αναδειχθεί σε τοπόσημο, ενώ η έναρξη λειτουργίας του θα συμβάλλει στην αναβάθμιση όχι μόνο της πολιτιστικής αλλά και της οικονομικής ζωής της ευρύτερης περιοχής, προσφέροντας πολλές ευκαιρίες απασχόλησης στους κατοίκους της και αποτελώντας πόλο έλξης επισκεπτών.

Πηγές: www.mani.org.gr, http://listedmonuments.culture.gr/